STAY Green | Demand Side Response – szansa na dodatkowe przychody i większe bezpieczeństwo energetyczne Twojej firmy | 2024-01-20

W dobie gwałtownych zmian na rynku energii i rosnącej potrzeby stabilizacji systemu elektroenergetycznego coraz więcej przedsiębiorstw poszukuje sposobów na obniżenie kosztów oraz dodatkowe źródła przychodu. Jednym z rozwiązań, które zyskuje na znaczeniu nie tylko w Polsce, ale i w całej Europie, jest Demand Side Response (DSR). Mimo że brzmi to dosyć specjalistycznie, w praktyce oznacza elastyczne zarządzanie zużyciem energii tak, aby w krytycznych momentach operator systemu mógł liczyć na czasowe ograniczenie poboru mocy przez odbiorców.

Co ważne, ta elastyczność nie musi wiązać się z utratą ciągłości kluczowych procesów w firmie – w wielu branżach wystarczy skrócić pracę wybranych urządzeń lub przesunąć część produkcji poza godziny szczytu. W zamian za gotowość i udział w DSR firmy otrzymują wynagrodzenie, a przy okazji umacniają swój wizerunek odpowiedzialnych i nowoczesnych podmiotów dbających o bezpieczeństwo energetyczne kraju.

W niniejszym artykule przyjrzymy się najważniejszym aspektom związanym z udziałem w DSR, korzyściami dla przedsiębiorstw i aktualnym trendom, które sprawiają, że usługi elastyczności – a w szczególności DSR – będą stawać się coraz bardziej opłacalne.

Czym jest Demand Side Response (DSR)?

Demand Side Response to program stworzony z myślą o utrzymaniu stabilności sieci energetycznej w sytuacjach, gdy popyt na energię gwałtownie rośnie, a podaż jest ograniczona (np. podczas upalnych dni, gdy zużycie energii rośnie ze względu na klimatyzację, lub w okresach mroźnej zimy). W praktyce operator systemu – w Polsce jest to Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) – sygnalizuje uczestnikom DSR konieczność czasowej redukcji poboru mocy.

Firmy, które zadeklarowały gotowość do takiej redukcji, wyłączają na określony czas wybrane urządzenia o dużym zapotrzebowaniu na prąd, przesuwają w czasie energochłonne procesy produkcyjne bądź uruchamiają własne źródła energii (agregaty prądotwórcze, magazyny energii). W zamian za tę elastyczność przedsiębiorstwo otrzymuje wynagrodzenie – a nierzadko również dodatkowe korzyści w postaci niższych kosztów energii czy poprawy swojego wizerunku na rynku.

Dlaczego warto rozważyć udział w DSR?

Jakie firmy mogą przystąpić do DSR?

W polskich warunkach najpopularniejsze kryterium stanowi wielkość mocy przyłączeniowej (zwykle minimum 200–250 kW) lub roczne zużycie energii (ok. 2 GWh). Jednak nie jest to jedyny warunek. Ważne jest, aby przedsiębiorstwo posiadało procesy, które można krótkotrwale ograniczyć lub przesunąć w czasie – bez wpływu na ciągłość kluczowej działalności.

Z tego powodu wśród uczestników DSR można znaleźć podmioty z różnych sektorów:

• przemysłu chemicznego:
  • gdzie część procesów można planować z wyprzedzeniem,
• sektora spożywczego:
  • korzystającego np. z chłodni, które mogą być czasowo wyłączone,
• branży hutniczej:
  • z reguły energochłonne procesy mogą funkcjonować w zróżnicowanym rytmie pracy,
• budownictwa
• wodociągów i kanalizacji,
• szpitali:
  • z zastosowaniem agregatów prądotwórczych,
• a także firm z sektora usług, magazynowania czy chociażby logistyki.

Na czym polega proces redukcji?

W momencie, gdy operator systemu elektroenergetycznego (PSE) ogłasza potrzebę redukcji, firma otrzymuje wezwanie (najczęściej w trybie telefonicznym, mailowym lub SMS-owym – w zależności od systemu i umowy z agregatorem/operatorem). Często jest to ogłoszenie z odpowiednim wyprzedzeniem (np. godzinowym), w którym określa się, jaki przedział czasu będzie wymagał obniżenia poboru.W tym czasie przedsiębiorstwo podejmuje działania mające na celu obniżenie zużycia o deklarowaną wielkość mocy:

• poprzez wyłączenie części urządzeń,
• przesunięcie w czasie energochłonnych zadań na późniejszą/dalszą porę,
• uruchomienie własnego źródła energii rezerwowej, tak aby odciążyć sieć.

Aktualne trendy i nowe mechanizmy na rynku DSR

Ostatnie lata przyniosły spory wzrost zainteresowania usługami elastyczności w Polsce i w Europie. Transformacja energetyczna, rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz potrzeba stabilizacji sieci skłaniają operatorów do wprowadzania nowych rozwiązań – zarówno dla dużych, jak i średnich odbiorców. Przykładem jest chociażby mechanizm Interwencyjnego Ofertowego Zwiększenia Poboru (IZP), który ma pozwolić na elastyczne reagowanie w sytuacjach nadpodaży energii (kiedy w sieci pojawia się jej nadmiar). Z kolei unowocześniany rynek bilansujący daje kolejne opcje zarabiania na czasowych zmianach poboru, w zależności od wahań cen energii.

Rola agregatorów DSR

Aby w pełni skorzystać z zalet DSR, konieczne jest spełnienie odpowiednich wymogów technicznych (m.in. uzyskanie certyfikatu oRED) oraz posiadanie rozwiązań informatycznych umożliwiających śledzenie i raportowanie zużycia energii. Dla wielu firm wyzwanie może stanowić obsługa formalno-techniczna, dlatego na rynku funkcjonują tzw. agregatorzy DSR.

• Agregator to podmiot, który:
  • zbiera (agreguje) wolumen mocy gotowej do redukcji od wielu firm,
  • pomaga w spełnieniu wymogów stawianych przez operatora,
  • zarządza komunikacją w trakcie samej redukcji i rozliczeniem wynagrodzenia.

Korzyści finansowe

Wysokość wynagrodzenia za DSR zależy od warunków zawartej umowy i mocy redukowanej, ale szacunki wskazują, że:

• roczna gotowość do redukcji 1 MW mocy może zostać wynagrodzona kwotą do ponad 200 tys. zł (lub więcej, w zależności od aktualnych stawek i rodzaju “produktu” DSR),
• w mechanizmie rynku mocy kontrakty wieloletnie mogą pozwolić na uzyskanie ok. 1 mln zł za redukcję 1 MW w okresie 4 lat.

Czy DSR się opłaca? – krótkie podsumowanie

• Dodatkowe źródło przychodu:
  • Odbiorca otrzymuje wynagrodzenie zarówno za samą gotowość, jak i za każdą faktyczną redukcję.
• Niższe koszty energii:
  • Analiza zużycia konieczna do uczestnictwa w programie często prowadzi do optymalizacji procesów, a tym samym do mniejszych rachunków za prąd.
• Mniejsze ryzyko utraty zasilania:
  • Redukcja poboru w krytycznych momentach zwiększa ogólne bezpieczeństwo systemu, co przekłada się na większą stabilność dostaw energii.
• Pozytywny wizerunek:
  • Udział w DSR to korzyści PR-owe i ważny element strategii ESG (dekarbonizacja, zrównoważony rozwój, odpowiedzialność społeczna).
• Rozwój rynku:
  • Wprowadzenie nowych mechanizmów (rynek mocy, IZP, rynek bilansujący) sprawia, że coraz więcej firm chce skorzystać z usług elastyczności.

Jak zacząć?

Jeśli rozważasz udział w DSR, warto wykonać kilka kroków:

• Analiza potencjału:
  • Zastanów się, które procesy w Twojej firmie są najbardziej energochłonne i czy możliwe jest ich czasowe wyłączenie/przesunięcie.
• Sprawdzenie mocy przyłączeniowej:
  • Oceń, czy Twoja moc przyłączeniowa (lub roczne zużycie) pozwala na wstąpienie do programu.
• Kontakt z operatorem lub agregatorem:
  • Zgłoś się do PSE lub jednego z agregatorów (lub jego reprezentantów, np. STAY Green), by uzyskać szczegółowe informacje o warunkach współpracy.
• Podpisanie umowy:
  • Ustalcie zasady redukcji poboru mocy, wysokość wynagrodzenia i obowiązki każdej strony.
• Implementacja techniczna:
  • Zamontuj odpowiednie urządzenia pomiarowe i zadbaj o możliwość zdalnej komunikacji z operatorem/agregatorem.
• Rozpoczęcie udziału w programie:
  • Otrzymasz wynagrodzenie już za gotowość, a w razie ogłoszenia redukcji możesz liczyć na dodatkowe przychody za faktyczną realizację usługi.