STAY Green | Nowa ustawa o efektywności energetycznej 2025. Co oznacza dla firm produkcyjnych i MŚP? | 2025-10-27

W polskich firmach przemysłowych coraz częściej słyszymy to samo zdanie:

„Energia to dziś nasz drugi największy koszt – zaraz po wynagrodzeniach.”

Wkrótce może się jednak okazać, że energia stanie się nie tylko kosztem, ale również obowiązkiem – prawnym.
Dlaczego? Bo nadchodzi nowa ustawa o efektywności energetycznej, która zmieni zasady gry nie tylko dla koncernów, ale także dla średnich i mniejszych przedsiębiorstw.

Skąd się bierze ta zmiana?

Nowelizacja ustawy o efektywności energetycznej (projekt UC77) to odpowiedź polskiego rządu na europejską Dyrektywę (UE) 2023/1791, która nakłada na państwa członkowskie obowiązek zwiększenia oszczędności energii i wdrożenia zasady „energy efficiency first” – efektywność energetyczna przede wszystkim.

W praktyce chodzi o to, by zanim zbudujemy nową linię produkcyjną, halę czy źródło energii, najpierw sprawdzić, czy możemy zużywać mniej.
Nie przez ograniczanie produkcji, tylko przez modernizację, automatyzację i mądre zarządzanie energią.

Ta zmiana nie jest kosmetyczna. To kolejny krok w kierunku pełnej transformacji energetycznej europejskiego przemysłu.

Co konkretnie się zmienia?

Nowe kryteria obowiązków

Do tej pory audyt energetyczny był wymagany wyłącznie od dużych przedsiębiorstw – zatrudniających powyżej 250 osób lub osiągających wysoki obrót.
Nowelizacja zmienia tę logikę. Liczyć się będzie zużycie energii, a nie rozmiar firmy.

• Firmy zużywające więcej niż 10 TJ rocznie (ok. 2,78 GWh) będą musiały wykonywać audyt energetyczny.
• Firmy zużywające więcej niż 85 TJ rocznie (ok. 23,6 GWh) będą musiały wdrożyć system zarządzania energią, np. ISO 50001.
• Wszystkie te podmioty będą zobowiązane raportować zużycie i podejmowane działania poprawiające efektywność.

W praktyce oznacza to, że coraz więcej firm z sektora MŚP znajdzie się w grupie objętej obowiązkami.

Zasada „efektywność energetyczna przede wszystkim”

Każda większa inwestycja – szczególnie o wartości powyżej 100 mln EUR – będzie musiała być poprzedzona analizą rozwiązań efektywnościowych.
To dotyczy nie tylko energetyki, ale i przemysłu, logistyki czy budownictwa.

Nowy system audytorów

Projekt ustawy wprowadza zawód regulowany audytora efektywności energetycznej.
Audytorzy będą musieli przechodzić certyfikację, co ma zwiększyć wiarygodność analiz i raportów.

Cyfryzacja systemu i kontrola

Świadectwa efektywności energetycznej („białe certyfikaty”) zostaną w pełni zdigitalizowane.
Powstanie Centralny Rejestr Oszczędności Energii Finalnej (CROEF), który pozwoli państwu monitorować postępy, a przedsiębiorstwom – łatwiej dokumentować działania.

Co to oznacza dla biznesu?

Większa odpowiedzialność energetyczna

Firmy będą musiały nie tylko płacić za energię, ale także zarządzać nią w sposób udokumentowany.
To przesunięcie z reaktywnego podejścia („szukamy taniej oferty”) do strategicznego („optymalizujemy zużycie”).

Dla zakładów produkcyjnych, które działają w systemach zmianowych i mają procesy energochłonne, oznacza to konieczność analizy takich obszarów jak:

• profile zużycia godzinowego,
• moc umowna i współczynnik mocy,
• efektywność układów sprężonego powietrza, pomp, wentylatorów,
• modernizacja oświetlenia, silników, napędów,
• odzysk ciepła odpadowego.

Więcej biurokracji? Niekoniecznie

Tak, raportowanie i audyty to dodatkowe obowiązki.
Ale dobrze zorganizowane firmy mogą wykorzystać te procesy, by zyskać lepszą kontrolę nad kosztami i szybciej identyfikować obszary strat.

Efektywność energetyczna to nie tylko wymóg – to lewar kosztowy. W wielu firmach oszczędności po audycie sięgają 10–20% rocznego zużycia.

Wyzwania dla MŚP i produkcji

1️⃣ Koszty wdrożenia

Nowe obowiązki oznaczają wydatki – audyty, certyfikacje, raporty, być może system ISO 50001.
Jednak są to inwestycje, które zwracają się poprzez obniżone rachunki i dostęp do programów wsparcia (np. NFOŚiGW, PARP, FEnIKS).

2️⃣ Brak zasobów wewnętrznych

Wiele firm MŚP nie ma działu energetycznego ani osoby, która kontroluje energię.
To powoduje, że potrzebne będzie wsparcie z zewnątrz – doradców i audytorów energetycznych, którzy przygotują dokumentację, raporty i plan działań.

3️⃣ Zarządzanie zmianą

Zarządzanie energią wymaga zmiany kultury organizacyjnej: od reaktywności do planowania.
Zaczyna się od pomiaru, potem – analizy, a dopiero na końcu inwestycji.
Bez tego firmy będą działały „na ślepo”.

4️⃣ Ryzyko sankcji

Projekt przewiduje, że za brak realizacji obowiązków mogą być nakładane kary finansowe – nawet do 5% przychodu przedsiębiorstwa.
To realny bodziec, by przygotować się z wyprzedzeniem.

Jak się przygotować?

Krok 1. Zbierz dane o zużyciu energii

Zsumuj energię elektryczną, gaz, ciepło, paliwa – z ostatnich 3 lat.
Jeśli przekraczasz próg 10 TJ (≈ 2,78 GWh) – audyt będzie obowiązkowy.
Jeśli zbliżasz się do 85 TJ (≈ 23,6 GWh) – pomyśl o systemie zarządzania energią.

Krok 2. Wykonaj audyt lub pre-audyt

Audyt energetyczny pokaże, gdzie tracisz energię i pieniądze.
Dobrze zrobiony audyt nie kończy się raportem – powinien być mapą działań modernizacyjnych z ROI i planem wdrożeń.

Krok 3. Opracuj plan efektywności energetycznej

Projekt ustawy wymaga corocznego raportowania działań poprawiających efektywność.
To nie musi być skomplikowany dokument – chodzi o spójny plan, który pokazuje, że firma ma świadomość i kierunek.

Krok 4. Włącz efektywność w proces inwestycyjny

Jeśli planujesz rozbudowę zakładu lub nową linię produkcyjną, zaplanuj analizę energetyczną na etapie projektu, nie po zakończeniu budowy.
To może uchronić Cię przed kosztownymi błędami i niezgodnością z przepisami.

Kiedy to wejdzie w życie?

Projekt ustawy UC77 jest obecnie w etapie konsultacji publicznych.
Według harmonogramu Ministerstwa Klimatu i Środowiska, przyjęcie przez Radę Ministrów planowane jest na III kwartał 2025 r.
Dokładna data wejścia w życie przepisów zostanie określona w końcowej wersji ustawy, ale przedsiębiorstwa powinny założyć co najmniej półroczny okres przygotowawczy.

W praktyce oznacza to, że rok 2026 może być pierwszym, w którym nowe obowiązki staną się realne.

Co to zmienia w strategii firm?

Efektywność energetyczna przestaje być dobrowolna.
Staje się elementem strategicznego zarządzania ryzykiem – obok podatków, BHP czy ochrony środowiska.

Firmy, które:

• znają swoje zużycie,
• mają plan oszczędności,
• wdrażają system zarządzania energią,
  zyskają nie tylko zgodność z prawem, ale też przewagę kosztową i wizerunkową.

Z kolei te, które zignorują temat, będą mierzyć się nie tylko z wyższymi rachunkami, ale i z sankcjami oraz trudnością w pozyskaniu kontraktów – coraz więcej partnerów i instytucji finansowych wymaga wykazania działań w obszarze ESG i efektywności energetycznej.

Dlaczego warto współpracować z doradcą energetycznym?

Doradca energetyczny nie jest urzędnikiem ani handlowcem z zakładu energetycznego.
To partner, który:

• analizuje zużycie energii i wskazuje, gdzie są realne oszczędności,
• przygotowuje firmę do audytu i wymogów ustawowych,
• pomaga dobrać technologię (PV, magazyny, DSR, CHP),
• łączy dane z produkcji, energii i finansów w spójny obraz,
• dba o to, by inwestycje faktycznie poprawiały wynik ekonomiczny, a nie tylko „zielony PR”.

W świecie, w którym energia staje się regulowana i kosztowna, współpraca z doradcą to nie luksus – to sposób na utrzymanie przewagi.

Podsumowanie

Nowa ustawa o efektywności energetycznej 2025 to nie tylko formalność.
To sygnał, że zarządzanie energią staje się kluczowym elementem zarządzania firmą.

Dla MŚP i zakładów produkcyjnych oznacza to:

• konieczność mierzenia i raportowania zużycia energii,
• obowiązek audytów i planów działań,
• większy nacisk na modernizacje i automatyzację,
• szansę na realne obniżenie kosztów i poprawę konkurencyjności.

Największym ryzykiem nie jest sama ustawa – tylko brak przygotowania.
Bo w energetyce, podobnie jak w biznesie, ten kto pierwszy zrozumie kierunek zmian, najczęściej zyskuje najwięcej.

STAY Green

Pomagamy firmom produkcyjnym i MŚP przejść przez proces transformacji energetycznej – od analizy po strategię i wdrożenie.
Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak przygotować swoją firmę do nowych wymogów ustawy o efektywności energetycznej, skontaktuj się z nami.
Bez zobowiązań – zaczynamy od rozmowy.

Już teraz
zapoznaj się z naszą Księgą Kompetencji i sprawdź w czym możemy Ci pomóc i w jakich obszarach możemy współpracować:
Kliknij link -> Księga Kompetencji