STAY Green | Jak strategia energetyczna Donalda Trumpa może wpłynąć na polskich przedsiębiorców i polski rynek surowców? | 2024-01-24

W ostatnich latach obserwowaliśmy intensywny rozwój polityki energetycznej Stanów Zjednoczonych ukierunkowanej na zwiększenie eksportu surowców, zwłaszcza gazu skroplonego (LNG), oraz wspieranie krajowego wydobycia paliw kopalnych. Donald Trump – już w trakcie swojej poprzedniej kadencji – promował hasło „America First”, co w praktyce oznaczało zachęcanie do rozwoju amerykańskiego sektora energetycznego i umiędzynarodowienie go na dużą skalę. Dla polskich przedsiębiorców i polskiego rynku surowców może mieć to zarówno pozytywne, jak i negatywne konsekwencje. W niniejszym wpisie przyjrzymy się, w jaki sposób strategiczne posunięcia amerykańskich władz mogą wpłynąć na dywersyfikację dostaw energii, konkurencyjność polskich firm, bezpieczeństwo energetyczne i transformację energetyczną w Polsce.

Dla polskich przedsiębiorców i polskiego rynku surowców może mieć to zarówno pozytywne, jak i negatywne konsekwencje. W niniejszym wpisie przyjrzymy się, w jaki sposób strategiczne posunięcia amerykańskich władz mogą wpłynąć na dywersyfikację dostaw energii, konkurencyjność polskich firm, bezpieczeństwo energetyczne i transformację energetyczną w Polsce.

Główne założenia strategii energetycznej Donalda Trumpa

• Wsparcie dla paliw kopalnych
  • Donald Trump zasłynął z hasła wspierania tradycyjnych źródeł energii, na czele z ropą naftową, gazem ziemnym oraz węglem. Przywrócenie świetności amerykańskiego sektora wydobywczego było przedstawiane jako sposób na tworzenie miejsc pracy, pobudzanie inwestycji i uniezależnienie USA od dostaw surowców z zagranicy. Polityka ta przekładała się na ograniczanie regulacji środowiskowych, ułatwienia podatkowe dla firm wydobywczych i budowanie niezbędnej infrastruktury (rurociągi, terminale eksportowe LNG, obiekty portowe).
• Intensyfikacja eksportu surowców energetycznych
  • Administracja Donalda Trumpa (już w czasie pierwszej kadencji) kładła duży nacisk na rozwój eksportu amerykańskiego gazu i ropy. Hasło „energetycznej dominacji” zakładało wzmocnienie pozycji USA na rynkach międzynarodowych i zarazem ograniczanie wpływów rosyjskich, bliskowschodnich czy innych eksporterów. Priorytetem stało się LNG (Liquefied Natural Gas), które można z powodzeniem sprzedawać w dowolne miejsce na świecie, również do Europy Środkowo-Wschodniej.
• Ograniczenie federalnych subsydiów na odnawialne źródła energii
  • W opozycji do polityki poprzedników, Donald Trump zapowiadał zmniejszenie wsparcia rządu dla energii odnawialnej (OZE), takiej jak fotowoltaika czy energetyka wiatrowa. Argumentował to koniecznością zachowania „sprawiedliwej konkurencji”, bez sztucznego promowania technologii uzależnionych od dotacji i ulg. To podejście wzbudzało kontrowersje, szczególnie w kontekście założeń Porozumienia Paryskiego i globalnych wysiłków na rzecz redukcji emisji CO₂, ale to pewnie przestało mieć znaczenie, kiedy Prezydent USA wypowiedział założenia Porozumienia Paryskiego.

Polski rynek surowców a polityka Trumpa: szanse i korzyści

Dywersyfikacja dostaw energii

Dla Polski – która od lat zmaga się z problemem zbyt silnej zależności od gazu z Rosji – najważniejszym aspektem strategii energetycznej Donalda Trumpa jest zwiększona oferta LNG. Posiadamy już funkcjonujący terminal w Świnoujściu i planujemy uruchomienie pływającego terminalu FSRU w Zatoce Gdańskiej. Dzięki rosnącej podaży amerykańskiego gazu, mamy szansę negocjować korzystne ceny i podpisywać długoterminowe umowy, które wzmacniają bezpieczeństwo energetyczne Polski.

Dla polskich przedsiębiorców:

Podmioty zajmujące się logistyką i magazynowaniem surowców energetycznych mogą rozwijać swoją infrastrukturę i nawiązywać korzystne relacje handlowe z amerykańskimi dostawcami.

Firmy energochłonne (np. chemia, hutnictwo, przemysł spożywczy) mogą zyskać stabilność i bardziej konkurencyjne warunki zakupu gazu.

Rozwój infrastruktury i nowe kontrakty

Rozbudowa gazoportu, budowa rurociągów, magazynów gazu czy modernizacja sieci przesyłowych – to wszystko stwarza liczne możliwości dla polskich firm inżynieryjnych, budowlanych i transportowych. Im więcej amerykańskiego gazu będzie trafiać do Polski i regionu, tym większy potencjał do świadczenia usług związanych z obsługą, przeładunkiem czy dalszym eksportem surowca do sąsiednich krajów (np. Ukrainy, państw bałtyckich).

Polska już wcześniej zasygnalizowała chęć stania się hubem gazowym w Europie Środkowo-Wschodniej. Intensyfikacja eksportu surowców z USA może wspierać te ambicje, co przełoży się na konkretne szanse biznesowe dla wielu branż. Oczywiście pomiędzy chęciami, marzeniami a możliwością realizacji stoją jeszcze w tym przypadku ograniczenia związane z infrastrukturą, ale może, dla chcącego nic trudnego?

Silniejsza pozycja negocjacyjna wobec innych dostawców

Import większej ilości amerykańskiego LNG wzmacnia naszą niezależność od Rosji. Możemy mocniej negocjować warunki zakupu gazu z innych kierunków (np. Norwegii czy Kataru), ponieważ pozycja „kupującego” ulega poprawie w wyniku lepszej dywersyfikacji i szerszej oferty rynkowej. Korzystają na tym nie tylko państwowe koncerny, ale także prywatne podmioty, które potrzebują gazu jako surowca do prowadzenia działalności.

Podsumowanie korzyści:

Możliwość rozwinięcia regionalnej roli Polski jako państwa tranzytowego i centrum dystrybucji LNG.

Konkurencyjne ceny dzięki większej podaży i zróżnicowanym kierunkom dostaw.

Wzrost pewności dostaw (bezpieczeństwo energetyczne) – kluczowy czynnik w planowaniu inwestycji przez przedsiębiorców.

Potencjalne zagrożenia i wyzwania dla polskich przedsiębiorców

. Ewentualne tarcia handlowe USA–UE

W poprzedniej kadencji Donald Trump wielokrotnie nakładał cła na produkty z Unii Europejskiej, uznając UE za „nieuczciwego partnera handlowego”. Nie można wykluczyć, że w nowej odsłonie polityki Trumpa znowu pojawią się spory celne i kontrowersje dotyczące wzajemnego dostępu do rynków. Jeśli relacje amerykańsko-europejskie ulegną pogorszeniu, może to przełożyć się na polski eksport do USA oraz import kluczowych technologii energetycznych ze Stanów Zjednoczonych.

Potencjalne skutki dla firm:

Niepewność regulacyjna, która zniechęca do długofalowych inwestycji i może opóźniać rozwój współpracy energetycznej.

Wzrost barier celnych lub administracyjnych utrudniający eksport towarów do USA.

Odpowiedź Unii Europejskiej (retorsje, wprowadzenie własnych ceł) mogą uderzyć w polskie firmy działające w sektorach wrażliwych na wahania cen i popytu (np. branża stalowa, rolno-spożywcza, maszynowa).

Wsparcie dla węgla kontra europejska transformacja energetyczna

Donald Trump zapowiadał intensywne wsparcie dla sektora węglowego w USA. Natomiast w Polsce, pomimo wciąż istotnej roli węgla w miksie energetycznym, stoimy w obliczu wyzwań związanych z polityką klimatyczną Unii Europejskiej. System handlu emisjami (ETS) i dążenie do neutralności klimatycznej wymuszają sukcesywną restrukturyzację sektora wydobywczego. Chociaż teoretycznie większy eksport węgla z USA mógłby jeszcze bardziej pogrążyć polskie kopalnie, to faktycznie nasz rynek już sięga po surowiec z innych kierunków (np. Kolumbia, Australia, RPA).

Co to oznacza dla przedsiębiorców?

Polskie przedsiębiorstwa związane z wydobyciem węgla stoją przed transformacją i ewentualne amerykańskie wsparcie nie rozwiąże strukturalnych problemów tej branży w Polsce.

Trudno spodziewać się, by Polska wróciła do masowej eksploatacji węgla w dłuższej perspektywie.

Możliwe, że firmy węglowe w USA próbowałyby zwiększać eksport do Europy, ale kluczowy będzie opór unijnej polityki klimatycznej, w tym rosnące koszty uprawnień do emisji CO₂.

Ograniczone wsparcie dla OZE w USA a rozwój OZE w Polsce

Wbrew deklaracjom Donalda Trumpa o ograniczaniu federalnych subsydiów OZE w Stanach Zjednoczonych, polskie przedsiębiorstwa z branży odnawialnych źródeł energii wciąż będą korzystać z unijnych programów i funduszy promujących transformację energetyczną. Polska nie jest bezpośrednio zależna od amerykańskich dopłat do zielonych technologii. Kluczowym katalizatorem rozwoju OZE w Polsce są regulacje unijne oraz krajowe (np. system aukcyjny, zachęty inwestycyjne dla firm).

Wniosek dla firm OZE:

Bardziej znaczące będą tu przepisy unijne (np. Fit for 55), które nadają ton inwestycjom w odnawialne źródła energii.

Polskie przedsiębiorstwa związane z fotowoltaiką, energetyką wiatrową czy branżą magazynowania energii nie powinny się obawiać, że decyzje USA o ograniczeniu wsparcia OZE zablokują polski rynek.

Trend globalny wskazuje na rozwój zielonej energii, a Europa wciąż jest w awangardzie ekologicznej rewolucji.

Jak polscy przedsiębiorcy mogą się przygotować?

Monitorowanie cen i dostępności LNG

Przedsiębiorstwa korzystające z gazu jako surowca lub źródła energii powinny na bieżąco śledzić sytuację na rynku LNG. Rozmowy dyplomatyczne i handlowe USA–Polska mogą prowadzić do podpisania kolejnych kontraktów, co z kolei może wpływać na ceny gazu i warunki umów. Warto analizować oferty dostępne nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale także w Norwegii czy na Bliskim Wschodzie, aby móc wybrać najbardziej opłacalne rozwiązania.

Współpraca w obszarze nowych technologii

Mimo akcentu na paliwa kopalne, amerykańskie firmy dysponują nowoczesnymi technologiami w zakresie gazu łupkowego, zarządzania sieciami energetycznymi czy bezpieczeństwa cybernetycznego w infrastrukturze energetycznej. Polskie podmioty mogą poszukiwać okazji do transferu know-how, zwłaszcza jeżeli rząd USA będzie wspierał eksport technologii wydobywczych i usług serwisowych. To dotyczy też potencjalnych projektów w zakresie energetyki jądrowej (np. oferty amerykańskich koncernów takich jak Westinghouse).

Zabezpieczenie przed ryzykiem sporów celnych

Jeśli polski biznes jest zaangażowany w bezpośredni eksport towarów do Stanów Zjednoczonych, warto monitorować i przygotować się na możliwe zaostrzenie przepisów celnych. W scenariuszu, w którym relacje USA–UE ponownie się pogorszą, przedsiębiorcy mogą spotkać się z barierami utrudniającymi wprowadzanie produktów na rynek amerykański. Z kolei jeśli Unia Europejska zdecyduje się na działania odwetowe, wówczas import komponentów z USA (w tym sprzętu i technologii energetycznych) może się skomplikować.

Kontynuacja transformacji energetycznej w Polsce

Niezależnie od polityki Trumpa wobec OZE, polscy przedsiębiorcy nie powinni odkładać na później inwestycji w zielone technologie. Zielona transformacja w Europie jest faktem, a firmy, które już teraz wdrażają rozwiązania efektywności energetycznej, redukcji emisji i korzystania z odnawialnych źródeł energii, zyskują przewagę konkurencyjną. Pozostawanie w tyle grozi rosnącymi kosztami emisji CO₂ i utratą atrakcyjności w oczach inwestorów i klientów, coraz bardziej świadomych ekologicznie.

Podsumowanie i wnioski dla polskiego biznesu

Polityka energetyczna Donalda Trumpa, choć skoncentrowana na promowaniu paliw kopalnych i eksporcie amerykańskich surowców, może w istotny sposób wpłynąć na sytuację w Polsce. Z jednej strony, mamy szansę na:

• Lepszą dywersyfikację dostaw energii
  • dzięki LNG i potencjalnie bardziej konkurencyjne ceny gazu.
• Rozwój infrastruktury
  • gazowej i możliwość budowania roli Polski jako regionalnego hubu.
• Silniejszą pozycję negocjacyjną
  • wobec tradycyjnych dostawców surowców, takich jak Rosja.
• Nowe kontrakty dla polskich firm
  • inżynieryjnych, logistycznych i technologicznych.

Z drugiej strony, w grę wchodzi:

• Ryzyko sporów handlowych
  • między USA a Unią Europejską, co może niekorzystnie odbić się na polskim eksporcie i imporcie.
• Rozbieżności między promowaniem paliw kopalnych przez USA a surowymi regulacjami klimatycznymi UE
  • co rodzi wyzwania dla sektora węglowego i energochłonnego.
• Niewielki wpływ amerykańskich subsydiów OZE na rynek polski
  • który jednak musi respektować cele unijnej polityki klimatycznej – firmy OZE muszą liczyć się z rodzimymi (europejskimi) regulacjami, a niekoniecznie z polityką amerykańską.

Warto pamiętać

Polscy przedsiębiorcy, chcąc jak najlepiej wykorzystać potencjał wynikający z intensyfikacji eksportu amerykańskich surowców, powinni przede wszystkim:

W efekcie, przyszłość polskiego biznesu w kontekście strategii energetycznej Donalda Trumpa będzie w dużej mierze zależeć od tego, czy administracja USA zdecyduje się utrzymać łagodniejsze stosunki z Unią Europejską i Polską, czy też wybierze ścieżkę konfrontacji gospodarczej. Bezpieczeństwo energetyczne, dywersyfikacja źródeł energii i transformacja w kierunku OZE pozostaną jednak kluczowymi kwestiami dla polskich przedsiębiorców – niezależnie od tego, jak mocno Stany Zjednoczone postawią na rozwój paliw kopalnych i eksport swoich surowców.

Słowem końcowym, strategia energetyczna Donalda Trumpa może być dla Polski zarówno szansą na większą niezależność od dostaw ze Wschodu i na nowe inwestycje, jak i wyzwaniem w obliczu zmiennych relacji handlowych USA–UE. Polscy przedsiębiorcy nie mogą pozostać obojętni wobec tych zmian, gdyż ceny energii, dostępność surowców oraz klimat inwestycyjny wpływają bezpośrednio na ich konkurencyjność, stabilność i perspektywy rozwoju.

Dlaczego warto się tym interesować?

• Polityka energetyczna to nie tylko sprawa państwa
  • dotyka bezpośrednio kosztów działalności firm, warunków inwestowania i długoterminowej strategii rozwoju.
• Intensyfikacja eksportu LNG przez Stany Zjednoczone
  • może obniżyć koszty gazu dla polskich przedsiębiorstw i zwiększyć ich globalną konkurencyjność.
• Zrozumienie trendów światowych w obszarze energetyki
  • pozwala lepiej planować nakłady kapitałowe, zatrudnienie i strategię produktową.
• W dobie dynamicznych zmian geopolitycznych
  • przedsiębiorcy powinni elastycznie dostosowywać się do nowych realiów, minimalizując zagrożenia i maksymalizując szanse.

Miejmy nadzieję, że polskie firmy zachowają czujność i będą potrafiły sprawnie wykorzystać nadarzające się okazje – zarówno w kontekście dywersyfikacji dostaw energii i rozwoju infrastruktury, jak i w dalszej transformacji w kierunku odnawialnych źródeł energii, zgodnej z unijnymi wytycznymi.